Kolorowy trójkąt Richarda D. Lewisa – szybki kompas po świecie kultur
Gdy zanurzamy się w różnorodności międzykulturowej, łatwo utonąć w dziesiątkach modeli, wymiarów i niuansów. Czasem jednak potrzebujemy czegoś prostego – narzędzia, które jednym rzutem oka pomaga zrozumieć, dlaczego ludzie wokół nas robią rzeczy w taki, a nie inny sposób.
Jednym z takich narzędzi jest model kolorowego trójkąta Richarda D. Lewisa. Badacz ten, po latach pracy w ponad stu krajach, zauważył, że różne kultury często przejawiają podobne style działania i komunikacji. Zamiast skupiać się na narodowości czy religii, Lewis przygląda się zachowaniom – i właśnie na ich podstawie tworzy trzy główne typy kulturowe. Aby je zapamiętać, przypisuje im… kolory.
Niebieski – bardziej zdystansowany, uporządkowany i zadaniowy. Czerwony – pełen energii, relacyjny i spontaniczny. Żółty – uważny, powściągliwy i reagujący z namysłem.
Proste? Tak. Trafne? Tak. Duży skót? Oczywiście. Potrzebny? Owszem. Każda kultura – i każdy z nas – mieści się na tej mapie. Czasem bliżej jednego koloru, czasem łącząc dwa, a niekiedy wszystkie trzy. Dzięki temu model Lewisa staje się praktycznym kompasem: pozwala szybciej uchwycić, co kieruje ludźmi w danej kulturze i jak lepiej poruszać się w codziennych sytuacjach, bez analizowania setek zmiennych.
A to dopiero początek. Z trójkąta Lewisa można wyczytać znacznie więcej — każdy kolor niesie ze sobą nie tylko typowe zachowania, ale także określone umiejętności i potrzeby, które, kiedy są zaspokojone, pozwalają przedstawicielom danego stylu działać naturalnie i swobodnie.
Linearno-aktywni mówią i słuchają, pracują krok po kroku, wykonują jedno zadanie naraz, są uprzejmi, ale bezpośredni. Multiaktywni mówią więcej niż słuchają, lubią wiele działań jednocześnie, planują raczej ogólnie i działają z dużą ekspresją i emocją. Reaktywni przede wszystkim słuchają, obserwują zasady i kontekst, reagują uważnie na zachowania innych i komunikują się częściej pośrednio.
| Linearno-aktywni | Multiaktywni | Reaktywni |
| Mówią i słuchają. | Więcej mówią. | Słuchają. |
| Jedna czynność naraz. | Wiele czynności naraz. | Reagują na zachowanie innych. |
| Planują z wyprzedzeniem, krok po kroku. | Planują w ogólnym zarysie. | Przyglądają się zasadom. |
| Grzeczni, ale bezpośredni. | Emocjonalni. | Grzeczni, komunikują nie-wprost. |
| Częściowo skrywają uczucia. | Okazują uczucia. | Skrywają uczucia. |
| Konfrontują w oparciu o logikę. | Konfrontują emocjonalnie. | Nie konfrontują. |
| Nie lubią utraty twarzy. | Potrafią wytłumaczyć sytuację. | Nie mogą stracić twarzy. |
| Rzadko przerywają. | Często przerywają. | Nie przerywają. |
| Zorientowani na zadanie. | Zorientowani na ludzi. | Bardzo zorientowani na ludzi. |
| Fakty. | Uczucia przed faktami. | Wyrażone zdanie jest obietnicą. |
| Prawda ważniejsza niż dyplomacja. | Prawd jest kilka. | Dyplomacja ważniejsza niż prawda. |
| Czasami niecierpliwi. | Niecierpliwi. | Cierpliwi. |
| Ograniczona mowa ciała. | Nieograniczona mowa ciała. | Delikatna mowa ciała. |
| Szanują oficjalność. | Wyszukują osoby kluczowe. | Korzystają ze znajomości. |
| Rozgraniczają między życiem zawodowym i prywatnym. | Mieszają życie zawodowe z prywatnym. | Łączą życie zawodowe z prywatnym. |
Te różnice tworzą paletę, dzięki której możemy szybciej zrozumieć dynamikę relacji, przewidywać zachowania i budować mosty między osobami, które działają w zupełnie odmienny sposób. To świetny punkt startowy, zanim wejdziemy głębiej w różnice kulturowe – i dokładnie dlatego tak bardzo lubię ten model.
